Property Loss Tax Rules: अनेकदा रिअल इस्टेटमधील मंदी किंवा घाईघाईत केलेली विक्री यामुळे मालमत्ता विकताना नफा होण्याऐवजी तोटा सहन करावा लागतो. जर तुम्ही तुमचे घर, दुकान किंवा भूखंड खरेदी किमतीपेक्षा कमी किमतीत विकला असेल, तर प्राप्तिकर नियमांनुसार याला 'कॅपिटल लॉस' (Capital Loss) म्हटले जाते. अशा परिस्थितीत घाबरून न जाता, तुम्ही या नुकसानीचा वापर तुमचा टॅक्स वाचवण्यासाठी करू शकता.
Table of contents [Show]
नुकसानीची विभागणी आणि आयटीआर (ITR)
मालमत्ता किती काळ तुमच्या ताब्यात होती, यावरून हे नुकसान 'शॉर्ट टर्म' किंवा 'लॉन्ग टर्म' मध्ये विभागले जाते. आयटीआर फाइल करताना तुम्हाला खरेदी-विक्रीची तारीख, खरेदी खर्च, मुद्रांक शुल्क (Stamp Duty) आणि व्यवहाराचा इतर खर्च याची सविस्तर माहिती देणे अनिवार्य आहे. मोठ्या व्यवहारात खरेदीदाराचा PAN देणेही आवश्यक असते, ज्यामुळे भविष्यात प्राप्तिकर विभागाची नोटीस येण्याचा धोका टळतो.
नुकसान इतर नफ्यासोबत कसे जुळवून घ्यावे?
मालमत्ता विक्रीतून झालेले नुकसान तुम्ही इतर गुंतवणुकीतून मिळालेल्या नफ्यासोबत 'सेट-ऑफ' करू शकता:
शॉर्ट टर्म कॅपिटल लॉस: हे नुकसान तुम्ही शेअर्स, म्युच्युअल फंड, सोने किंवा इतर कोणत्याही मालमत्तेतून मिळालेल्या अल्पकालीन किंवा दीर्घकालीन नफ्यासोबत जुळवू शकता.
लॉन्ग टर्म कॅपिटल लॉस: हे नुकसान फक्त दीर्घकालीन नफ्यासोबतच (उदा. सोने, डेट म्युच्युअल फंड किंवा दुसरी मालमत्ता विक्रीतून झालेला नफा) जुळवता येते.
टीप: हे नुकसान तुम्ही पगार (Salary) किंवा व्यवसायातून मिळालेल्या उत्पन्नासोबत जुळवू शकत नाही.
८ वर्षांपर्यंत नुकसान पुढे नेण्याची सोय
जर चालू आर्थिक वर्षात तुम्हाला नुकसानीची पूर्ण जुळवणी करण्यासाठी पुरेसा नफा नसेल, तर तुम्ही हे नुकसान पुढील 8 वर्षांपर्यंत कॅरी फॉरवर्ड करू शकता. मात्र, या सवलतीचा लाभ घेण्यासाठी तुम्हाला तुमचा प्राप्तिकर परतावा (ITR) दिलेल्या मुदतीत भरणे आवश्यक आहे. उशिरा आयटीआर भरल्यास ही सवलत मिळत नाही.
कोणता फॉर्म भरावा?
ITR-2: पगारदार व्यक्ती किंवा निवृत्तीवेतन धारकांसाठी, ज्यांना व्यवसायातून उत्पन्न नाही.
ITR-3: व्यावसायिक किंवा ज्यांचे स्वतंत्र उत्पन्न आहे त्यांच्यासाठी. आयटीआर मधील ‘Schedule CG’ या विभागात या व्यवहाराची पूर्ण माहिती देणे गरजेचे आहे. माहितीमध्ये तफावत आढळल्यास कर विभागाकडून चौकशी होऊ शकते, त्यामुळे सर्व कागदपत्रे आणि बिले जपून ठेवावीत.
