भाड्याच्या घरात राहणाऱ्या लोकांसाठी प्राप्तिकर विभागाचा (Income Tax) एक महत्त्वाचा नियम आहे. साधारणपणे, जर घराचं मासिक भाडं ५०,००० रुपयांपेक्षा जास्त असेल, तर भाडेकरूला मालकाला भाडं देताना त्यातून ठराविक टॅक्स वजा करून (TDS Deduct) सरकारकडे जमा करावा लागतो. पण जेव्हा एकच घर दोन-तीन लोक मिळून भाड्याने घेतात, तेव्हा हा नियम नेमका कसा लागू होतो?
काय आहे नेमका नियम?
प्राप्तिकर कायद्यानुसार, टीडीएस वजा करण्याची ५०,००० रुपयांची मर्यादा ही प्रत्येक भाडेकरूसाठी स्वतंत्रपणे मोजली जाते. म्हणजे घराचं एकूण भाडं किती आहे, यापेक्षा एक व्यक्ती किती भाडं भरते, हे महत्त्वाचे असते.
उदाहरण देऊन समजून घेऊया:
समजा, एका घराचं एकूण भाडं ६०,००० रुपये आहे. पण ते घर तीन मित्र किंवा कुटुंबातील तीन सदस्य मिळून चालवत आहेत. प्रत्येक जण आपल्या वाटणीचे २०,००० रुपये स्वतंत्रपणे घरमालकाला देतो.
येथे घराचं एकूण भाडं ५०,००० च्या वर आहे.
पण, प्रत्येक व्यक्ती फक्त २०,००० रुपयेच भरत आहे (जी ५०,००० च्या मर्यादेपेक्षा कमी आहे).
अशा वेळी, त्या भाडेकरूंना कोणताही टॅक्स वजा करण्याची गरज नसते.
केव्हा टॅक्स वजा करावा लागेल?
जर एखादी एकटीच व्यक्ती ५०,००० रुपयांपेक्षा जास्त भाडं घरमालकाला देत असेल, तरच तिला २ टक्के दराने टॅक्स वजा करून उरलेली रक्कम मालकाला द्यावी लागते.
हा नियम माहिती असल्यास भाडेकरूंना विनाकारण होणारा त्रास आणि तांत्रिक कामातून सुटका मिळू शकते. फक्त अट एवढीच आहे की, प्रत्येकाचा भाड्याचा हिस्सा त्यांच्या स्वतंत्र बँक खात्यातून घरमालकाला दिला गेला पाहिजे.
