परदेशात स्थायिक असलेले अनेक अनिवासी भारतीय (NRI) आपल्या भारतात राहणाऱ्या पालकांच्या आर्थिक सुरक्षेसाठी आणि खर्चासाठी नियमित पैसे पाठवत असतात. अशा वेळी, या पैशांवर पालकांना इन्कम टॅक्स भरावा लागतो का? किंवा रिझर्व्ह बँकेचे काही कडक नियम आहेत का? असे प्रश्न अनेकांना पडतात. प्राप्तिकर कायदा आणि फेमाच्या नियमांनुसार याचे उत्तर खालीलप्रमाणे आहे.
Table of contents [Show]
प्राप्तिकर कायद्यानुसार सवलत
भारतीय प्राप्तिकर कायदा, 1961 च्या कलम 56(2)(x) नुसार, जवळच्या नातेवाईकांकडून मिळालेली कोणतीही भेटवस्तू किंवा रक्कम ही करमुक्त असते. यामध्ये मुले आणि पालकांचा समावेश 'नातेवाईक' या व्याख्येत होतो.
करमुक्त मर्यादा: मुलाने आपल्या पालकांना कितीही रक्कम पाठवली तरी त्यावर पालकांना कोणताही प्राप्तिकर भरावा लागत नाही. ही रक्कम पूर्णपणे करमुक्त आहे.
गुंतवणुकीवरील उत्पन्न: पालकांना मिळालेली मूळ भेटवस्तू करमुक्त असली, तरी त्या पैशांमधून जर काही उत्पन्न मिळाले (उदा. बँकेचे व्याज, शेअर्समधील नफा किंवा भाडे), तर त्या उत्पन्नावर पालकांना त्यांच्या टॅक्स स्लॅबनुसार कर भरावा लागेल.
पारदर्शकता: जरी हा पैसा करमुक्त असला, तरी पालकांनी आपले इन्कम टॅक्स रिटर्न भरताना तो 'एक्झम्प्ट इन्कम' किंवा 'शेड्यूल ईआय' अंतर्गत दाखवणे हिताचे ठरते.
फेमा (FEMA) आणि बँकिंग नियम
परकीय चलन व्यवस्थापन कायद्यानुसार (FEMA), एनआरआय व्यक्ती आपल्या कुटुंबाला भारतात पैसे पाठवू शकते. यासाठी रिझर्व्ह बँकेच्या कोणत्याही विशेष परवानगीची गरज नसते. हे पैसे एनआरआयच्या परदेशातील बँक खात्यातून किंवा भारतातील एनआरई/एनआरओ खात्यातून पाठवता येतात. जर रक्कम खूप मोठी असेल, तर बँक केवळ व्यवहाराच्या स्वरूपाबद्दल विचारणा करू शकते.
कागदपत्रे आणि पुरावे
पैसे पाठवताना कायदेशीररित्या 'गिफ्ट डीड' करणे अनिवार्य नाही. मात्र, भविष्यात प्राप्तिकर विभागाने विचारणा केल्यास पुरावा म्हणून एक साधे डीड किंवा घोषणापत्र तयार ठेवणे कधीही चांगले. यासोबतच बँकेचे स्टेटमेंट आणि ट्रॅन्झॅक्शन ॲडव्हाइस सांभाळून ठेवावे.
मुलावर काय परिणाम होतो?
पैसे पाठवणाऱ्या मुलासाठी भारतात कोणताही कर लागू होत नाही. तसेच, 'क्लबिंग'चे नियम येथे लागू होत नाहीत. म्हणजेच पालकांना त्या पैशांवर मिळणारे व्याज मुलाच्या उत्पन्नात धरले जात नाही. मात्र, तुम्ही ज्या देशात राहता (उदा. अमेरिका किंवा युके), तिथल्या नियमांनुसार अशा रेमिटन्सवर काही शुल्क किंवा कर असू शकतो, याची खात्री करून घेणे गरजेचे आहे.
थोडक्यात सांगायचे तर, योग्य बँकिंग चॅनेलद्वारे पालकांना पाठवलेले पैसे पूर्णपणे सुरक्षित आणि करमुक्त आहेत, फक्त त्यातून मिळणाऱ्या अतिरिक्त उत्पन्नावर कर द्यावा लागेल.
