भारतात वडिलोपार्जित मालमत्तेच्या वादात अनेकदा मुलींच्या हक्कांवरून प्रश्न उपस्थित केले जातात. विशेषतः बहिणीचे लग्न झाले असेल, तर तिला भावाच्या मालमत्तेत हिस्सा मिळतो का, याबाबत अनेकांच्या मनात संभ्रम असतो.
हिंदू वारसा कायदा 1956 मध्ये 2005 मध्ये करण्यात आलेल्या ऐतिहासिक दुरुस्तीने हे सर्व संभ्रम दूर केले असून मुलींना मुलांइतकेच समान अधिकार दिले आहेत.
मुलगा आणि मुलगी दोन्ही समान
कायदेतज्ज्ञांच्या मते, 9 सप्टेंबर 2005 रोजी लागू झालेल्या सुधारित कायद्यानुसार, आता मुलगी विवाहित असो वा अविवाहित, तिला वडिलांच्या संपत्तीत मुलाप्रमाणेच समान वाटा मिळतो. मुलगी कुटुंबात जन्म घेताच त्या मालमत्तेची सह-वारसदार बनते. सर्वात महत्त्वाची बाब म्हणजे, मालमत्तेत हिस्सा मिळवण्यासाठी त्या विशिष्ट तारखेला वडील जिवंत असणे अनिवार्य नाही. जर मुलगी 9 सप्टेंबर 2005 रोजी हयात असेल, तर ती आपल्या हक्काचा वाटा कायदेशीररित्या मागू शकते.
मालमत्तेची विभागणी कशी होते?
समजा, एखाद्या कुटुंबात वडील, आई, एक मुलगा आणि एक विवाहित मुलगी आहे. वडिलांच्या निधनानंतर किंवा मालमत्तेच्या वाटणीच्या वेळी, त्या मालमत्तेचे तीन समान भाग केले जातात. यामध्ये आई, मुलगा आणि मुलगी या तिघांनाही कायदेशीररित्या समसमान वाटा मिळतो.
मात्र, वाटणी करताना सर्व भागधारकांच्या संमतीने मालमत्ता असमान पद्धतीनेही विभागली जाऊ शकते. जर बहिणीची इच्छा असेल, तर ती आपला हिस्सा स्वतःच्या इच्छेने सोडून देऊ शकते.
उत्पन्न कर विभागाचे नियम
हिंदू अविभक्त कुटुंब म्हणजेच HUF मालमत्तेच्या वाटणीला प्राप्तिकर विभागाकडून मान्यता मिळवण्यासाठी, सर्व मालमत्तेची पूर्णपणे वाटणी होणे आवश्यक आहे. या पूर्ण वाटणीची नोंद करणारा आदेश संबंधित प्राप्तिकर अधिकाऱ्याकडून घेणे कायदेशीरदृष्ट्या गरजेचे असते.
थोडक्यात सांगायचे तर, लग्नानंतरही मुलीचे आपल्या वडिलांच्या मालमत्तेवरील हक्क संपत नाहीत. ती आपल्या वाटणीसाठी न्यायालयात दाद मागू शकते आणि भावाप्रमाणेच सन्मानाने आपला हिस्सा मिळवू शकते.
