केवळ एक दिवसाचा उशीर आणि खिशाला मोठी कात्री! जाणून घ्या क्रेडिट कार्ड व्याजाचे क्लिष्ट गणित

आजच्या काळात क्रेडिट कार्ड वापरणे अत्यंत सोपे झाले आहे. एक स्वाइप केला की पेमेंट पूर्ण! पण ही सुविधा वापरताना अनेकजण व्याजाच्या अशा चक्रव्यूहात अडकतात, ज्यातून बाहेर पडणे कठीण होते. क्रेडिट कार्डवर लागणारे व्याज हे सामान्य कर्जापेक्षा खूप वेगळ्या पद्धतीने मोजले जाते. जर तुम्ही वेळेवर बिल भरले नाही, तर तुम्हाला मुद्दलासोबतच दंड आणि चक्रवाढ व्याजाचा मोठा फटका बसू शकतो.

'इंटरेस्ट फ्री पीरियड'चा खरा अर्थ काय?

बँका सहसा 45 ते 50 दिवसांचा 'इंटरेस्ट फ्री' कालावधी देतात. याचा अर्थ असा की, या काळात तुम्ही केलेल्या खर्चावर कोणतेही व्याज लागणार नाही. मात्र, ही सवलत मिळवण्यासाठी तुम्हाला तुमचे पूर्ण बिल 'ड्यू डेट'च्या आत भरणे अनिवार्य असते. जर तुम्ही एक दिवस जरी उशीर केला, तर व्याज केवळ त्या एका दिवसाचे लागत नाही, तर ज्या दिवशी तुम्ही खरेदी केली होती त्या दिवसापासून मोजले जाते.

व्याजाचे गणित समजून घ्या

बँका व्याज काढण्यासाठी 'एव्हरेज डेली बॅलन्स' पद्धतीचा वापर करतात. याचे सूत्र खालीलप्रमाणे आहे: व्याज = (बकाया रक्कम × दिवसांची संख्या × मासिक व्याज दर × 12) / 365

एक उदाहरण पाहूया: समजा तुम्ही 1 जानेवारी रोजी 10,000 रुपयांची खरेदी केली. तुमच्या बिलाची शेवटची तारीख 20 फेब्रुवारी आहे. जर तुम्ही हे बिल 21 फेब्रुवारीला भरले, तर बँक तुमच्याकडून 1 दिवसाचे नाही, तर पूर्ण 51 दिवसांचे व्याज वसूल करेल. जर मासिक व्याजदर 3.5% असेल, तर तुम्हाला सुमारे 586 रुपये केवळ व्याज म्हणून भरावे लागतील.

'मिनिमम ड्यू'चा धोकादायक खेळ

अनेकजण बिलातील केवळ 'किमान देय रक्कम' (Minimum Amount Due) भरतात आणि सुटकेचा नि:श्वास सोडतात. पण हा एक मोठा सापळा आहे.

फायदा: किमान रक्कम भरल्यामुळे तुमचा कार्ड ब्लॉक होत नाही आणि लेट पेमेंट दंड लागत नाही.

तोटा: उरलेल्या रकमेवर (उदा. 9,500 रुपये) दरमहा 3.5% व्याज लागत राहते. पुढील महिन्याचे बिल येईपर्यंत व्याजामुळे ही रक्कम तुमच्या जुन्या बिलापेक्षाही जास्त झालेली असते.

वार्षिक व्याज आणि जीएसटीचा बोजा

जर बँक दरमहा 3.5% व्याज घेत असेल, तर ते वर्षाला 42% नाही, तर चक्रवाढ पद्धतीने 51% पेक्षा जास्त होते. याशिवाय, बँका व्याजाच्या रकमेवर 18% जीएसटी (GST) देखील लावतात. म्हणजे जर तुमचे 875 रुपये व्याज झाले असेल, तर त्यावर 157 रुपये जीएसटी मिळून तुम्हाला एकूण 1032 रुपये अतिरिक्त भरावे लागतात.

सिबिल स्कोरवर होतो परिणाम

केवळ आर्थिक नुकसानच नाही, तर वारंवार केवळ 'मिनिमम ड्यू' भरल्यामुळे तुमच्या सिबिल (CIBIL) स्कोरवरही नकारात्मक परिणाम होतो. बँकांना असे वाटते की तुमची आर्थिक स्थिती खालावली आहे, ज्यामुळे भविष्यात तुम्हाला कर्ज मिळण्यात अडचणी येऊ शकतात. त्यामुळे क्रेडिट कार्डचा वापर करताना नेहमी पूर्ण बिल भरण्याचा प्रयत्न करा.